Süresiz Nafaka İptali Kararı! Boşanma Davalarında ve Hukuk Dünyasında Yeni Bir Dönem Başlıyor

Hukuk dünyasında ve kamuoyunda on yıllardır en çok tartışılan konuların başında gelen süresiz nafaka uygulaması hakkında beklenen kritik karar nihayet verildi. Anayasa Mahkemesi (AYM), boşanma sonrası eşe ömür boyu nafaka ödenmesini mümkün kılan düzenlemeyi esastan inceleyerek iptal etti. Bu gelişme, mevcut sistemi kökten değiştirecek yepyeni bir hukuki sürecin kapılarını araladı.

Kararın ardından gözler, hem halihazırda devam eden nafaka dosyalarına hem de Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından önümüzdeki dokuz ay içinde atılacak yeni yasal adımlara çevrildi. Peki, bu iptal kararı gerçekte neyi değiştirecek? Kimleri, nasıl etkileyecek ve mevcut nafakalar kesilecek mi? Hukuk sistemimizde adeta bir deprem etkisi yaratan süresiz nafakaya iptal kararını, tüm detaylarıyla ve uzman görüşleriyle 6 soruda mercek altına aldık.

Süresiz Nafaka İptali Süreci Nasıl Başladı?

Bu tarihi kararın fitili, Antalya 12. Aile Mahkemesi’nin 2025 yılında baktığı bir boşanma davasında ateşlendi. Yerel mahkeme, Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinde de yer alan 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde hüküm altına alınan yoksulluk nafakasının "süresiz olmasına" ilişkin ibarenin, anayasal eşitlik ve hakkaniyet ilkelerine aykırı olduğu gerekçesiyle iptali için Anayasa Mahkemesi'ne (AYM) başvurdu.

Türk Medeni Kanunu’nun "yoksulluk nafakası" başlıklı 175. maddesi şu hükmü içermekteydi:

Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.

AYM Genel Kurulu, bu başvuruyu esastan görüşerek karara bağladı. Yapılan değerlendirme sonucunda, yoksulluk nafakasının süresiz olmasını öngören düzenleme oy çokluğuyla iptal edildi. Ayrıca, bu iptalin yaratacağı hukuki boşluğun doldurulması ve yeni bir yasal çerçevenin çizilmesi için TBMM’ye dokuz ay süre tanındı.

Kavram Karmaşasına Dikkat: Tüm Nafakalar Kaldırılmadı

Süresiz nafaka iptali haberlerinin ardından kamuoyunda büyük bir bilgi kirliliği ve kavram karmaşası yaşanmaya başladı. Pek çok kişi, nafaka uygulamasının tamamen ortadan kalktığını düşündü. Oysa hukuk sistemimizde farklı amaçlara hizmet eden çeşitli nafaka türleri bulunmaktadır.

Uzman hukukçulardan Avukat Elvan Kılıç'ın da altını çizdiği üzere, AYM'nin verdiği iptal kararı tüm nafaka türlerini kapsamamaktadır. Karar, yalnızca boşanma sonrasında ekonomik olarak yoksulluğa düşecek eş lehine hükmedilen "yoksulluk nafakası" bakımından verilmiştir.

Aşağıdaki tabloda, hukuk sistemimizdeki nafaka türleri ve aralarındaki farklar özetlenmiştir:

Görüldüğü üzere çocukların bakımı için ödenen iştirak nafakası veya dava sürecinde bağlanan tedbir nafakası bu iptal kararından etkilenmemektedir.

6 Soru 6 Yanıt: Süresiz Nafakaya İptal Kararında Şimdi Ne Olacak?

1. Anayasa Mahkemesi'nin İptal Kararı Tam Olarak Ne Anlama Geliyor?

AYM'nin kararı, Türk Medeni Kanunu Madde 175'te yer alan "süresiz olarak" ibaresinin anayasaya aykırı bulunarak hukuk sisteminden çıkarılması anlamına gelmektedir. Uygulamada, özellikle sadece birkaç ay süren kısa süreli evlilikler sonrası ömür boyu devam eden nafaka yükümlülükleri, nafaka ödeyen taraf için ciddi hakkaniyet tartışmalarına ve mağduriyetlere neden olabiliyordu. AYM, bu kararıyla nafakanın bir "ömür boyu borçlendirme" aracı olamayacağına hükmetmiş oldu.

2. Mevcut Yoksulluk Nafakaları Hemen Kesilecek mi?

Kamuoyunda en çok merak edilen konu, halihazırda yoksulluk nafakası alanların durumudur. AYM, kararında TBMM'ye yeni bir yasal düzenleme yapması için dokuz ay süre tanımıştır. Bu dokuz aylık süreçte, iptal hükmü yürürlüğe girmeyeceği için mevcut nafaka ödemeleri eski kanun maddesi üzerinden devam edecektir. Yani nafakalar yarın sabah itibarıyla otomatik olarak kesilmeyecektir. Yeni kanun çıktıktan sonra, mevcut dosyaların yeni yasal düzenlemeye uyarlanması için ek davalar (nafakanın kaldırılması veya sürelendirilmesi davaları) açılması gerekecektir.

3. TBMM Önümüzdeki Dokuz Ayda Nasıl Bir Yol İzleyecek?

Anayasa Mahkemesi'nin tanıdığı süre zarfında Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin, sosyal devlet ilkesini zedelemeden hakkaniyetli bir formül üretmesi beklenmektedir. Hukuk çevrelerinde konuşulan en güçlü senaryo, nafakanın evlilik süresiyle orantılı hale getirilmesidir. Örneğin; 1 yıl süren bir evlilik için 1 ila 3 yıl arasında, 10 yıl süren bir evlilik için daha uzun süreli, ileri yaşta ve iş bulma imkanı kalmamış eşler için ise farklı kriterlere bağlı bir "kademeli nafaka" sisteminin yasalaşması öngörülmektedir.

4. Kadınların Mağdur Olma Riski Var mı?

Nafaka kurumu, temelde boşanma sonrası ekonomik olarak zayıf düşen tarafı (Türkiye pratiğinde çoğunlukla kadınları) korumak için vardır ve sosyal devlet ilkesinin bir gereğidir. Avukat Elvan Kılıç'ın da belirttiği gibi nafaka, zayıf tarafı korumak için elzemdir. TBMM'nin yapacağı yeni düzenlemede, gerçekten çalışamayacak durumda olan, evliliği boyunca kariyerinden feragat etmiş bireylerin mağdur olmasını engelleyecek istisnai koruma maddelerinin (örneğin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı destekli fonlar) kanuna eklenmesi beklenmektedir.

5. Boşanma Davaları Devam Eden Taraflar Nasıl Etkilenecek?

Şu an derdest olan (devam eden) boşanma ve nafaka davalarında mahkemeler, henüz yeni yasa çıkmadığı için mevcut kanuna göre karar vermek zorundadır. Ancak pek çok Aile Mahkemesi hakiminin, Meclis'in çıkaracağı yeni yasayı beklemek adına nafaka taleplerini karara bağlama konusunda bekletici mesele (süreci bekletme) yapması muhtemeldir. Bu durum, devam eden dava süreçlerini bir miktar uzatabilir.

6. Çocuklara Ödenen Nafakada Bir Değişiklik Var mı?

Altı önemle çizilmesi gereken husus şudur: Çocuklar için ödenen iştirak nafakası bu kararın tamamen dışındadır. Boşanmada kusur oranı ne olursa olsun, çocukların eğitim, barınma ve gıda ihtiyaçlarının karşılanması ebeveynlerin ortak sorumluluğudur. Süresiz nafaka iptali, çocuklara ödenen nafakayı zerre kadar etkilememektedir ve ebeveynlerin çocuklarına karşı olan maddi yükümlülükleri aynen devam edecektir.

Hakkaniyet ve Sosyal Devlet Dengesi Kurulacak

Sonuç olarak; Antalya 12. Aile Mahkemesi'nin başvurusuyla başlayan ve AYM Genel Kurulu'nun Türk Medeni Kanunu'nun 175. maddesindeki "süresiz olarak" ibaresini iptal etmesiyle sonuçlanan bu süreç, Türk aile hukukunda tarihi bir dönüm noktasıdır. Süresiz nafaka uygulaması, kısa süreli evliliklerde ağır mağduriyetler yaratırken, diğer yandan kadın yoksulluğunun önüne geçmede kritik bir işlev görüyordu.

Şimdi top TBMM'de. Önümüzdeki dokuz aylık süreçte yasama organının, hem kısa süreli evliliklerdeki adaletsizliği gidermesi hem de ekonomik olarak dezavantajlı duruma düşen eşi ortada bırakmayacak yepyeni bir "Süreli Nafaka Sistemi" inşa etmesi gerekecek. Tüm bu gelişmelerin nasıl şekilleneceğini, hazırlanacak olan yeni kanun teklifi belirleyecek.